Review: F(light) D(eck) C(ompanion) X: Live Cockpit 

Door Lennard van Raat  

Wie een grote fan van procedures is, zal soms in de problemen komen in kritieke fasen van een vlucht bij het nauwgezet afwerken van de checklists. Bij kisten als Level-D’s 767 of PMDG’s 747-400, waarbij alle systemen tot in het grootste detail zijn nagebootst, is er dan voordat je het weet geen hand meer over om het vliegtuig goed onder controle te houden. Niet zo gek ook, want in de realiteit zijn twee vliegers verantwoordelijk voor de vlucht. Gelukkig zijn er fantastische co-piloot programma’s, zoals FS2Crew, die een handje helpen bij het correct uitvoeren van alle procedures tijdens bijvoorbeeld die moeilijke approach. Probleem, echter, van een programma als FS2Crew is dat het maar toepasbaar is op één type kist van één specifieke developer.

Een beter klinkend, uitgebreider payware-alternatief komt van Aerosoft. Het softwarebedrijf heeft de nieuwste incarnatie van het al wat oudere “Flight Deck Companion” (van Oncourse Software) uitgebracht onder de naam FDC Live Cockpit Version 3.5; voornamelijk een audio-programma, maar wel met een zeer hulpvolle copiloot, die checklists kan afroepen, handelingen kan verrichten, een black box die je vluchtgegevens verzamelt, en “ambience”-geluiden – sfeergeluiden die je doen voelen alsof je je werkelijk in een vliegtuig op een airport bevindt. Ten opzichte van de oudere versies zijn er flink wat verbeteringen: behalve compatibiliteit met FSX (overigens ook met eerdere versies van Flight Simulator), is er een veel gebruikersvriendelijkere user interface, die nu bijvoorbeeld de mogelijkheid biedt om de vertrek- en aankomstluchthavens in te voeren, zodat die aan de flight log toegevoegd kunnen worden. Ook is het aantal mogelijkheden van de co-piloot sterk vergroot: zo kan je hem je laten waarschuwen als je een zelf ingevoerde maximum taxisnelheid overschrijdt, of wanneer je onder FL100 boven de 250 knopen (of een andere zelfingevoerde snelheid) vliegt.  

Hoe werkt het programma? Het staat “los” van Flight Simulator. Nadat FS gestart is, minimaliseer je het, en vervolgens start je FDC Live Cockpit. Je voert de plaatsen van vertrek en aankomst in, bepaalt wanneer je gepland hebt te vertrekken (via een aftelsysteem, of via het invoeren van een FS-tijd); je kiest welk vliegtuig je gaat vliegen met welke checklists, je drukt op start en vervolgens wordt FDC geminimaliseerd, en kan je de vlucht in FS beginnen. Vervolgens wordt je vlucht gelogged; de ambience-geluiden (boarding passengers, vliegtuigmotoren buiten etc.) beginnen, de hoofdstewardess begint haar welkomstpraatje voor de passagiers en de checklists kunnen beginnen.

In mijn specifieke geval gebeurde er echter niets. Na het activeren van het eerste checklist-item leek de copiloot wel in slaap gevallen ofzo, of afgeleid, want er kwam geen respons. Via het “Options”-menu kan je de stemmen van de piloten kiezen, maar bij het aanklikken van de stemmen klonk ook helemaal niets. Na emailcontact met de maker van het programma, bleek dat bij sommige high-end kaarten de hardware acceleration van het geluid te hoog is voor het programma. Van de vier tandjes dus maar een tandje terug, maar wederom geen resultaat. Uiteindelijk bleek het programma pas te werken bij de op-één-na-laagste stand van de hardware acceleration. Dit stond helaas niet in de manual (overigens keurig geprint in de boxed versie: enorm pluspunt altijd bij Aerosoft) bij de aangeraden “settings”.   

Als het programma eenmaal loopt, dan kan je de checklists die de co-piloot opnoemt antwoorden door middel van bijvoorbeeld een druk op de spatiebalk. Echter, in sommige gevallen leidt deze key-assignment tot conflicten bij add-on software – zo is de spatiebalk bij Ariane’s 737 al in gebruik om terug te keren naar een oorspronkelijke positie in de virtuele cockpit. En hier komt dan ook meteen het sterke punt van FDC om de hoek kijken: bijna alles is configurabel. De key assignments kunnen via het “Options”- menu makkelijk gewijzigd worden, waardoor dergelijke conflicten uit de weg geruimd worden. 

Standaard is het programma dusdanig ingesteld, dat de verschillende checklists automatisch op het “juiste” tijdstip worden geactiveerd. “Juiste” staat hierbij tussen aanhalingstekens, want bij deze optie gaat er nog wel eens iets mis. Zo kan een take-off checklist opeens opgedreund worden, terwijl je alleen maar op de rem hebt getrapt tijdens het taxieën voor een AI-vliegtuig dat voor je vliegtuig stopt. Het programma denkt dan dat je bent gestopt met taxieën omdat je op de runway staat. Wel kan je dan via “Options” van FDC instellen hoeveel tijd je tijdens het taxieën moet stilstaan voordat de (in dit geval) take-off checklist geactiveerd wordt, maar vooral met gebruikmaking van AI-verkeer weet je vantevoren nooit hoe lang je op “drukke” tijdstippen voor de active moet staan. Andere opties zijn gelukkig mogelijk, vier in totaal:   

1) Auto I: volledig automatisch, zoals beschreven. Wel moet je de checklist pauzeren, item corrigeren en checklist via ctrl-spacebar hervatten op het moment dat het antwoord van de copiloot “negative” is (hij leest de stand van de knoppen kritisch, maar hij heeft het vooral bij sommige add-ons nog wel eens bij het verkeerde eind!)

2) Auto II: automatisch, waarbij de checklists automatisch starten, maar waarbij er na elk item gepauzeerd wordt zodat je de instelling kan checken. Zelf moet je na elk item de checklist hervatten.

3) Semi-Auto: Hierbij moet je zelf kiezen via een druk op de knop op welk moment je een checklist wil starten, maar de checklists gaan verder volledig automatisch

4) Manual: Je moet zelf het moment van de checklist bepalen, en na elk item zelf de checklist hervatten (dit is de meest realistische optie).  

In principe zijn alle checklists aanwezig (pre-start, before pushback, before start, after start, before taxi etc.), maar een vreemd hiaat is de afwezigheid van een before landing-checklist. Dit is de eerste van een reeks serieuze problemen van het programma, mijns inziens. De eerstvolgende checklist na de approach-checklist is de after landing-checklist, dus wanneer check je dan of de motoren in de “continuous”-stand staan in de 737, of de landing – en runway lights aan? Ook de korte checklist op 10000 ft (altimeters, landing lights off/on,  passenger signs off/on) is helaas niet aanwezig. Overigens kan je wel aangeven hoe lang de tijd moet bedragen tussen de vragen en antwoorden van captain en first officer, en je kan er ook voor kiezen welke checklists je wel gebruikt en welke niet. Weglaten van checklists is dus mogelijk, maar het toevoegen van (door de maker) weg gelaten checklists kan niet! Heel jammer.  

De copiloot kan geïnstrueerd worden om bijvoorbeeld het vliegtuig “op te schonen” bij vooraf berekende flap speeds (mooi element van het programma!), om de gear handle te bedienen, de autopiloot aan te zetten, de standaarddruk in te stellen bij het bereiken van de transition altitude; zelfs de go-around altitude stelt hij voor je in, als je dat vantevoren aangegeven hebt, nadat hij de “localizer alive”- en “glideslope alive”-calls heeft gedaan. Dit is op zich erg mooi en realistisch. Maar ook hier heeft het programma weer een zwakte: bij een grote hoeveelheid add-ons werken deze commando’s niet, omdat ze uitgaan van andere toetsencombinaties dan de default-vliegtuigen van FS. Resultaat is dat niets gebeurt. Hier had de auteur van de software een mogelijkheid moeten inbouwen om zelf de toetsencommando’s (opnieuw) in te stellen, specifiek voor elk vliegtuig, en via profiles die je kan opslaan. Dit kan wel bij het hierboven genoemde Flight Assistant van de Linder Company. Helaas is de actieve co-piloot functie van FDC X voor veel add-ons dus niet bruikbaar.

Het “Options”-menu, van waaruit je bijna elk denkbare instelling kunt veranderen – behalve een aantal zeer cruciale! 

De mogelijkheden voor het laten oproepen van de checklists zijn grotendeels naar eigen smaak te configureren  

Checklists zijn specifiek per vliegtuig, en verschillen daarom behoorlijk per type. Daar heeft de auteur van deze software aan gedacht. Een aantal “templates” zitten standaard in het programma en kunnen opgeroepen worden (meer dan in de eerdere versies van het programma), zoals de verschillende 737’s, 767, ATR-vliegtuigen, Airbussen etc. Ook is het mogelijk zelf checklists samen te stellen voor types die niet in de lijst voorkomen. Hiertoe kan je per checklist de gewenste items uit een lijst aanvinken, en die worden dan in de uiteindelijke lijst gezet. Maar ook hier is het helaas voor de purist enigszins schrikken. Ondanks dat deze versie van FDC meer te kiezen checklist-items aankondigt dan eerdere versies, staan een hoop standaard items er helemaal niet in. Om maar een lijstje te noemen: er is geen anti-skid, geen ECU (voor bijv. de Dash 8), geen oproep voor power-management, zelfs geen anti-collision lights, geen ground proximity switch, en al helemaal geen verdeling tussen “above the line” en “under the line”, zoals dat in het echt wel gebeurt, waardoor checklists in segmenten opgedeeld kunnen worden. Mijn hoop werd toen gevestigd op de voorgeprogrammeerde checklists van bijvoorbeeld de ATR 72-500 – die zou toch vast de vliegtuig-specifieke checklist-onderdelen bezitten? En toen de schrik: helemaal niet zelfs. Er is geen mogelijkheid om de co-piloot het item “hotel-mode”, zo karakteristiek aan de ATR, te laten noemen, noch de net zo typische “prop-brake”. Voor een realistische weergave van checklists, en het correct uitvoeren daarvan, is dit programma in veel gevallen dus helaas niet geschikt.  

Via het aanvinken van items in een soort drop-down list kies je de items voor je eigen checklists. Helaas laat deze lijst echter nogal wat te wensen over…  

Ook de aangekondigde ingebouwde ATC-chatter was een teleurstelling. Het programma bevat helemaal geen ATC-chatter, de wervingscampagne is misleidend. Er is slechts een mogelijkheid om “zelfgemaakte” chatter (via weer andere third-party software) in te voegen, maar dit lijkt op een aardige klus. Ook de aangekondigde “turbulence-announcement” bestaat niet. Die moet je zelf opnemen, in een specifiek formaat omzetten en dan kan het gebruikt worden. Mijn vraag is dan, waarom heeft de auteur zich deze kleine moeite bespaard? Het is toch niet realistisch om je eigen stem opeens te horen, terwijl de captain steeds in alle andere gevallen een voorgeprogrammeerde stem was? Ik vind dit heel vreemd.  

Wat betreft de voicesets, heeft de gebruiker de keuze tussen 15 verschillende stemmen. Je kan zelf kiezen wie de captain is, en wie de first officer is. Ze hebben verschillende dialecten naar keuze, dit is een aardige feature. Helaas klinken sommige teksten zeer onovertuigend: langzaam uitgesproken, duidelijk kunstmatig opgelezen, en fouten in de uitspraak: zo klinkt het woord “logo” in “logo lights” in een set opeens met een Nederlandse schrapende “g”. Anderzijds zal het Engels dat in de realiteit in de cockpits klinkt ook niet altijd helemaal perfect zijn.  

Hoewel het programma in eerste instantie een audio-programma is, is het jammer dat leuke gimmicks missen, zoals boodschappen van de flight attendants naar de crew, voor bijvoorbeeld koffie. Dit maakte het in andere programma’s zoals FS2Crew juist zo leuk. Of een announcement als “cabin crew, prepare for landing”. Ook is er geen babbeltje van de captain naar de passagiers mogelijk, tenzij je het – alweer- zelf opneemt, hetgeen de consequentheid van gebruikte stemmen behoorlijk verstoort. Waarom geen “generic” speech hier?  

Samengevat: dit is een redelijk goed programma, dat de kans tot nu toe heeft gemist om een erg goed programma te zijn. De toegevoegde waarde van de stem en (mogelijke) acties van de co-piloot en flight attendant is op zich groot; het draagt echt bij tot het gevoel je in een werkelijk levende wereld te bevinden. Helaas is het programma net niet genoeg uitgewerkt om ook de strevers naar het ultieme realisme genoeg te bieden: checklists waarbij belangrijke items missen, enkele slordigheden of nalatigheden zoals het missen van enkele checklists en announcements, het missen van leuke gimmicks en het niet kunnen configureren van de toetsencombinaties voor bediening van de controls door de co-piloot. Als deze problemen in toekomstige patches worden opgelost, zal er een geweldig programma ontstaan, dat verder vanwege haar flexibiliteit een grote schare FS-fans zal kunnen aanspreken.    

Link voor de Aerosoft product site: http://www.aerosoft.com/cgi-local/re/iboshop.cgi?showd50!0,4460320720,10319
Link voor de Luchtvaart Hobby Shop product site: http://www.aviationmegastore.com/?shopid=LM43cd370e354ab120028799eabc&action=prodinfo&parent_id=276&art=66307

De prijs is €39,99.

Copyright Januari2007, Lennard van Raat/IFCNederland. Overname van review niet toegestaan.